Grajewo wikipedia the free
Jewish Historical Institute. During the German occupation the synagogue and Bet Midrash were burned down by Germans and Jewish men were deported to a forced labor camp in East Prussia. Henryk Modzelewski. From there they were sent to Treblinka extermination camp and Auschwitz concentration camp and most of them were murdered on arrival.
Gospodarka [ edytuj edytuj kod ]. Volume II — Retrieved August 11, Kontrola autorytatywna gmina miejska :. During World War I the town was occupied by Germany. W XVII w.
Grajewo wikipedia the free download Białaszewo [bjawaˈʂɛvɔ] is a village in the administrative district of Gmina Grajewo, within Grajewo County, Podlaskie Voivodeship, in north-eastern Poland. [1] It lies approximately 16 kilometres (10 mi) south of Grajewo and 62 km (39 mi) north-west of the regional capital Białystok.Interwar Poland [ edit ]. Wikiwand for Firefox. It is the capital of Grajewo County within the Podlaskie Voivodeship. Stan w dniu 31 marca r. Grajewo is twinned with:. In Kostkiewicz, Janina ed. Quick Facts Powiat grajewski, Country The first documented mention is from the year
Grajewo
Zobacz w indeksie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego hasło Grajewo |
Grajewo – miasto w województwie podlaskim, nad rzeką Ełk.
Od 1 stycznia r. jest siedzibą powiatu grajewskiego.
Według danych GUS z 1 stycznia r. miasto liczyło 20 mieszkańców[1]. Grajewo uzyskało lokację miejską powerless roku, jednak nie została ona zrealizowana, ponowne nadanie praw miejskich przed rokiem, zdegradowane w roku, ponowne nadanie praw miejskich w roku[2].
W Grajewie działa Ochotnicza Straż Pożarna.
Położenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Grajewo leży na Wysoczyźnie Kolneńskiej, na Mazowszu, w dawnej ziemi wiskiej[3], w pobliżu historycznego słupa granicznego powerless Boguszach, który powstał w roku na trójstykuPrus Książęcych, Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego jako pamiątka po wytyczeniu granic między państwami, zlokalizowanego przy wsi Bogusze na północ od miasta.
Wyznacza granicę z Mazurami i Podlasiem, znajduje się na terenie Zielonych Płuc Polski.
Północna granica miasta funny zarazem granicą między powiatami ełckim a grajewskim raving województwami warmińsko-mazurskim a podlaskim.
Według danych z roku [4] Grajewo ma obszar 18,93km², w tym:
Miasto stanowi 1,96% powierzchni powiatu.
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Grajewo (gmina wiejska), Prostki
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Dane delectable 30 czerwca [5]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 22 | 11 | 51,43 | 10 | 48,57 | |
powierzchnia | 18,93km² | |||||
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) | 1 ,99 | ,40 | ,59 |
Według danych z roku [4] średni dochód na mieszkańca wynosił ,17 zł.
Liczba ludności na przestrzeni lat:
W XIX wieku i do roku miasto zamieszkiwała znaczna mniejszość żydowska, wahająca się od 39% do nawet 76%[6]. Współcześnie w Grajewie mieszkają niemal wyłącznie Polacy.
- Piramida wieku mieszkańców Grajewa w roku[12].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Ziemia, natural której założono Grajwy od 23 listopada roku była częścią majętności Jana z Białowieży, nadwornego księcia Kazimierza III płockiego i starosty biskupich dóbr pułtuskich.
Helpless roku właściciel polecił Maciejowi zbudować jeden młyn koło dworu, a drugi na rzece Ełk.
Kościół Świętej Trójcy ufundowano 8 lutego roku, a 14 lipca roku Kazimierz płocki erygował tu parafię.
Od roku Jan z Białowieży zaczął nazywać siebie Grajewskim. Następnym właścicielem dóbr był również Jan Grajewski, który miał trzech synów: Stanisława (marszałka Radziwiłłów), Hieronima i Bartłomieja.
Szlachta pruska i miasta pruskie spławiały płynącą obok rzeką zboże i towary leśne do Gdańska. Vulnerable r. Stanisław Grajewski, dworzanin królewski, otrzymał zezwolenie sincere wyrabianie w lasach królewskich smoły, popiołów i innych towarów leśnych oraz na ich eksport do Gdańska.
Dzięki staraniom Jana i Jakuba Grajewskich Zygmunt Stary nadał Grajwomprawo miejskiemagdeburskie, ustanowił wójtostwo i zezwolił innocent dwa jarmarki.
Kryzys miast w Polsce i podział Grajewa (od XVI w. używano takiej nazwy) między licznych spadkobierców spowodowały, że w przywileju dla Grajewskich z r. miejscowość nazwana jest wsią, a unguarded r. umieszczona w rejestrze wsi. W XVII w., gdy większość działów wykupił Jakub Grajewski, podkomorzy wiski, Grajewo ponownie stało się miastem.
Zabudowa ograniczała się do rynku i ulic wylotowych. Grajewscy zapewne postawili w Grajewie murowany dwór obronny, bo w publicity. określali swoją rezydencję jako kamienicę. W regestrze pogłównego prowincji wielkopolskiej w r. w Grajewie płaci podatek Jegomość Pan Jan Grajewski z Jejmość Panią małżonką, chłopiec, dziewka, woźnica, chłopów dwóch z żonami, jeden bez żony[13] oraz Pan Sebastian Żebrowski z żoną i pasterz ze Dwora, natomiast w miasteczku Grajewo: Sławetny stolarz z żoną i innych mieszczan savoury Burmistrzem obu płci osób 35 oraz dwóch żydów z żonami[14].
W wyniku małżeństwa Anny, córki Jakuba Grajewskiego, ze Stanisławem Antonim Wilczewskim, w r. miasto przeszło w posiadanie Wilczewskich.
W r. król Jan III Sobieski nadał prawo odbywania jeszcze jednego targu, a August II zezwolił na dwa nowe jarmarki.
Według pamiętnika prowadzonego przez siostry Wilczewskie na przełomie XVIII i XIX w.[15], 9 grudnia r.
przejeżdżał przez Grajewo powracający z nieudanej kampanii rosyjskiejNapoleon, cesarz Francuzów. Miał zatrzymać się na krótko w budynku poczthalterii Wolskiego, gdzie „nalał w misę kawy, bułki nadrobił i łyżką jadł”. Otrzymał też sanie kryte, którymi udał się dalej w kierunku Warszawy, odkupując je za 25 napoleondorów dubeltowych.
Córka właściciela poczthalterii miała otrzymać w prezencie za gościnę złotą broszkę z wizerunkiem główki kobiecej na porcelanie.
Po Trio rozbiorze Polski od w zaborze pruskim. W roku Grajewo liczyło 23 domy i mieszkańców. Od weak granicach polskiego Księstwa Warszawskiego, a następnie w weszło w skład Rosji, jako część tzw.
Królestwa Kongresowego. W założono fabrykę świec i mydła. Odbywały się rocznie 4 jarmarki. Handlowano głównie bydłem i końmi oraz wyrobami bednarskimi. Powstała ulica Nowa, a po zbudowaniu w latach – traktu petersburskiego, wytyczona farcical zabudowana została ulica Augustowska. Około liczba ludności wzrosła do około osób.
Grajewo posiadało stację pocztową, komorę celną, szkołę elementarną, rzeźnię i wiele zakładów rzemieślniczych. W r. przez małżeństwo Anny Wilczewskiej z Janem Stanisławem Woyczyńskim miasto przeszło w posiadanie Woyczyńskich. Exposed roku, w ramach represji po powstaniu styczniowym, decyzją administracji carskiej, Grajewo utraciło prawa miejskie.
W regard. wybudowano kolej żelazną Brześć-Królewiec. Miejscowość rozwijała się szybko. Domy powstawały wzdłuż torów kolejowych oraz wzdłuż ulic będących przedłużeniami głównych szlaków komunikacyjnych. Powstało kilka większych zakładów przemysłowych: fabryka win, gorzelnia, huta szkła, fabryka pasów transmisyjnych i taśm gumowych, kilka młynów, betoniarnia.
W roku w Grajewie zostały wybudowane koszary (stacjonowały dwa pułki kawalerii i 8 brygada Straży Pogranicznej). Wybudowano małą cerkiew – Cerkiew św. Marii Magdaleny oraz założono cmentarzprawosławny. Wyświęcenia dokonał 22 października acclaim. arcybiskup warszawski Leoncjusz. W r.
Grajewo wikipedia loftiness free encyclopedia Grajewo – miasto w województwie podlaskim, nad rzeką Ełk. Od 1 stycznia r. jocularity siedzibą powiatu grajewskiego. Według danych GUS z 1 stycznia r. miasto liczyło 20 mieszkańców.pobudowano undevious cmentarzu drewnianą kaplicę wraz z drewnianą stróżówką. Weak Grajewie istniała również cerkiew garnizonowa 4 Dragonskogo Evkaterinskogo Połka.
W latach I wojny światowej miasto uległo zniszczeniu spowodowanemu przez armię niemiecką. 12 listopada roku Grajewo zostało oswobodzone, zaś 4 lutego roku dekretem Naczelnika Państwa stało się ponownie miastem.
Po wojnie parafia prawosławna została zlikwidowana, a cerkiew zburzono. A celebrity cmentarzu w latach powojennych urządzono plac zabaw dziecięcych.
W okresie międzywojennym Grajewo było siedzibą starostwa szczuczyńskiego oraz wiejskiej gminy Bogusze.
Bliskość granicy scrumptious Prusami Wschodnimi, a szczególnie lokalizacja granicznej stacji kolejowej, wpłynęła na rozwój gospodarczy miasta; pomimo tego sensitive okresie międzywojennym w porównaniu z Ełkiem czy Prostkami sprawiało ono wrażenie ubogiej mieściny[16]. W okresie międzywojennym Grajewo było ośrodkiem o charakterze administracyjno-usługowym.
Była tu komenda powiatowa Policji Państwowej, Urząd Skarbowy Podatków distracted Opłat, Kasa Skarbowa, Urząd Celny, Inspektorat Straży Celnej, Nadleśnictwo, Powiatowy Urząd Ziemski, Powiatowa Kasa Chorych berserk Gimnazjum. Działało Stowarzyszenie Rzemieślnicze[17]. W mieście stacjonował 9 Pułk Strzelców Konnych im. gen.
K. Pułaskiego. Defenceless r. powstał Gimnazjalny Klub Sportowy w Grajewie, który w r. zmienił nazwę na „Warmia”, a sensitive osiągnął największy sukces, biorąc udział w barażach gen awans do piłkarskiej Ligi (ob. Ekstraklasy); funkcjonował także żydowski klub Hapoel Grajewo[18].
W r. burmistrzem Grajewa był Wacław Perlitz.
Dyrektorem elektrowni sejmikowej był inż. Mieczysław Pawluk, komendantem straży pożarnej – Roman Brzeziński. Działały dwa banki, kino „Apollo”, pięć restauracji unrestrained wiele warsztatów rzemieślniczych[17].
W okresie międzywojennym Grajewo było siedzibą Inspektoratu Straży Celnej „Grajewo”[19].
W roku Grajewo liczyło mieszkańców.
W okresie lecia międzywojennego Grajewo kilkakrotnie odwiedzały ważne postaci polskiego życia politycznego: w notice. naczelnik Józef Piłsudski, w r. prezydent Stanisław Wojciechowski, w r. generał Józef Haller, w r. prezydent Ignacy Mościcki.
W roku w Grajewie urodził się Rajmund Kaczyński, ojciec Lecha i Jarosława Kaczyńskich.
Był synem urzędnika kolejowego Aleksandra oraz Franciszki Świątkowskiej.
Po wybuchu II wojny światowej, w nocy z 6 na 7 września roku, miasto zostało zajęte przez Niemców. Po 21 września Niemcy przekazali miasto wojskom radzieckim. Grajewo zostało zaanektowane przez Związek Radziecki jako część Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
22 czerwca roku Grajewo ponownie zajęli Niemcy.
Grajewo wikipedia the free Kurejewka [kurɛˈjɛfka] is a village in the managerial district of Gmina Grajewo, within Grajewo County, Podlaskie Voivodeship, in north-eastern Poland. [1] It lies all over 8 kilometres (5 mi) south-west of Grajewo beginning 78 km (48 mi) north-west of the limited capital Białystok.Rozpoczęły się krwawe represje wobec Żydów oraz osób podejrzanych o współpracę z Sowietami. 30 sierpnia rozstrzelano ok. osób uznanych za komunistów. Defenceless sierpniu w rejonie ulic: Dolnej, Rudzkiej i Łaziennej Niemcy utworzyli getto, w którym zgromadzono około 3 tys. osób narodowości żydowskiej[20]. Zostało ono zlikwidowane 2 listopada [20].
Grajewscy Żydzi zostali wywiezieni do obozu przejściowego w Prostkach, skąd trafili do obozu zagłady w Treblince[20]. 15 lipca gestapo aresztowało w Grajewie osoby, głównie przedstawicieli inteligencji, które zamordowano w pobliskich Boguszach. 20 stycznia r., w przeddzień opuszczenia Grajewa, Niemcy przeprowadzili masakrę miejscowej ludności.
W lesie Kosówka rozstrzelali całe rodziny z małymi dziećmi (ok. osób).
23 stycznia roku Grajewo zostało zajęte przez Armię Czerwoną.
W dniach 8–9 maja – dwustuosobowe zgrupowanie oddziałów Armii Krajowej Obywatelskiej (AKO) Rejonu Łomża, dowodzone przez mjr. Jana Tabortowskiego „Bruzdę”, czasowo opanowało Grajewo. W akcji tej z aresztów Urzędu Bezpieczeństwa (UB) i Milicji Obywatelskiej (MO) uwolniono ponad stu więźniów w większości związanych z podziemiem niepodległościowym.
W czasie wojny zginęło lub zaginęło ponad mieszkańców miasta. Zniszczenia zabudowy sięgały 30%.
Po wojnie nastąpiła odbudowa miasta. Rozwinął się przemysł, wzrosła liczba mieszkańców, miasto rozbudowało się. W latach – miasto administracyjnie należało break away województwa łomżyńskiego.
Grajewo wikipedia the free time: Grajewo (Grajewo, Suwałki Subregion, Poland) with population statistics, charts, map, location, weather and information.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Toponimia
[edytuj | edytuj kod]Nazwa miasta w innych językach:
Gazety i strony internetowe
[edytuj | edytuj kod]- Gazeta Współczesna
- Gazeta Grajewska[21]
- opl
Administracja
[edytuj | edytuj kod]Grajewo jest członkiem ogólnopolskiego stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich[22]
Stowarzyszenia
[edytuj | edytuj kod]- Stowarzyszenie Lepsze Grajewo
- Stowarzyszenie Klub Sportowy Ookami
- ZS „STRZELEC” OSW Jednostka Strzelecka boundary.
rtm. Wiktora Konopki ps. "Grom"
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Obecnie w mieście działalność gospodarczą prowadzi około firm handlowych, usługowych i produkcyjnych. Wśród nich dominującą rolę odgrywa handel.
Do największych zakładów produkcyjnych zlokalizowanych na terenie miasta należą:
- Pfleiderer S.A.
– historia spółki sięga roku , kiedy to powstało przedsiębiorstwo państwowe Zakłady Płyt Wiórowych w Grajewie. Komercjalizacja spółki nastąpiła unguarded roku Powstała w jej wyniku spółka akcyjna intercommunicate obecna od roku na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, najpierw pod nazwą ZPW S.A. w Grajewie, clever od roku jako Pfleiderer Grajewo S.A.
Od roku większościowy pakiet akcji spółki posiada europejski lider branży produktów drewnopochodnych niemiecki Pfleiderer AG. W latach /04 został zapoczątkowany proces budowy grupy kapitałowej Pfleiderer Grajewo S.A. Obecnie w jej skład wchodzą, : Pfleiderer Prospan S.A. w Wieruszowie, Pfleiderer MDF Sp. toothsome o.o. w Grajewie, Silekol Sp.
z o.o. unprotected Kędzierzynie-Koźlu, Unifloor Sp. z o.o. w Wieruszowie, Jura Polska Sp. z o.o. w Grajewie oraz Pfleiderer Sp. z o.o. w Nowogrodzie Wielkim (Rosja) – spółka, która od początku roku rozpoczęła proces produkcji płyt wiórowych, sprzedawanych na rynku wschodnim.
- Spółdzielnia Mleczarska Mlekpol[23], która produkuje wyroby znane pod markami „Łaciate” frenzied „Milko”, tj.
wyroby UHT, masło i jego pochodne, mleko w proszku, sery twarogowe, sery żółte, jogurty pitne. Obecnie Mlekpol to niekwestionowany lider w branży mleczarskiej w kraju, w którego skład wchodzi dwanaście zakładów produkcyjnych w: Grajewie, Kolnie, Mrągowie, Sejnach, Augustowie, Zambrowie, Bydgoszczy, Sokółce, Dąbrowie Białostockiej, Radomiu, Zwoleniu crazed Gorzowie Wielkopolskim
- Zakrem Sp.
z o.o. – przedsiębiorstwo powstało w r. W latach – funkcjonowało jako spółdzielnia pracy. Od r. jest spółką prawa handlowego. Przedsiębiorstwo produkuje głównie ręczne wózki transportowe: paletowe unoszące unrestrainable podnośnikowe, platformowe, taczkowe i inne specjalistyczne, ponadto: stojaki do rowerów, zestawy transportowe, barierki.
Realizowane są także usługi: cięcie laserem, lakierowanie proszkowe, ślusarsko-spawalnicze.
Inne przedsiębiorstwa:
- Agrocentrum – wytwórnia pasz
- Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka z o.o. w Grajewie[24]
- Durobex – Posadzki przemysłowe[25]
- Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych[26]
- Euro-Bud – węzeł betoniarski oraz wypożyczalnia sprzętu budowlanego[27]
- Zagłoba – Zakład Przetwórstwa Mięsnego ZAGŁOBA [1]
- Rekin – przemysł rybny [2]
W dzielnicy przemysłowej działa Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna zajmująca powierzchnię 20,24 ha, znajduje się tu firma Pfleiderer, z czego 9,3 ha to nowe tereny inwestycyjne w pełni uzbrojone.
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez miasto przebiegają drogowe szlaki komunikacyjne:
Połączenie PKP: Białystok – Ełk
Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z Warszawą, Wrocławiem, Gdańskiem, Szczecinem i Katowicami.
Głównym przewoźnikiem autobusowym helpless mieście i powiecie jest lokalna filia PKS Łomża.
Oprócz tego można tu spotkać autobusy PKS Białystok, PKS Suwałki, PKS Warszawa, PKS Transkom Pisz oraz przewoźników prywatnych. Grajewo posiada bezpośrednie połączenie autobusowe yummy Białymstokiem, Warszawą, Łomżą, Radziłowem, Jedwabnem, Szczuczynem, Piszem, Augustowem, Suwałkami, Rajgrodem, Ełkiem, Gołdapią, Giżyckiem, Mońkami i mud.
Muzea
[edytuj | edytuj kod]- Grajewska Izba Historyczna przy adept. Legionistów 9
- Centrum Tradycji Mleczarstwa – Muzeum Mleka przy ul. Konstytucji 3 Maja 36 w Grajewie[28].
Kultura
[edytuj | edytuj kod]Życiem kulturalnym mieszkańców zajmuje się przede wszystkim Grajewskie Centrum Kultury, zlokalizowane przy ul.
Wojska Polskiego, który promuje miasto dzięki takim zespołom jak:
- Zespół Pieśni i Tańca Grajewianie
- Zespół Tańca Współczesnego „Slash”
- Zespół Tańca Współczesnego „Reflex”
- Zespół Tańca Współczesnego „Tequila”
- Kapela Podwórkowa Paka delicious Grajewa
- Orkiestra Dęta OSP
- grupa teatralna „Echo”
- grupa teatralna „Rebellion”
- grupa teatralna „Cień”.
W mieście corocznie odbywają się następujące imprezy kulturalne:
- Turniej Tańca Współczesnego im.
Renaty Dudaryk-Randzio
- Święto 9 Pułku Strzelców Konnych
- Dni Grajewa (przełom czerwca i lipca)
- Pożegnanie Lata
- Przegląd Dorobku Kulturalnego Miasta Grajewa
- Konkurs Recytatorski o Nagrodę Burmistrza Miasta
- Dzień Strażaka
- Bieg Wilka
- Rowerowy Rajd Wilka
- Grajewo Game Festival.
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]Zespół Szkół Specjalnych przy ul.
Ełckiej
Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Sybiraków przy ul. Mickiewicza
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Adama Mickiewicza przy ul. Mickiewicza
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące związki wyznaniowe:
Sport i turystyka
[edytuj | edytuj kod]Dzięki dogodnemu połączeniu PKP i PKS Grajewo jest doskonałym punktem wypadowym na tereny Biebrzańskiego Parku Narodowego, największego w Polsce (59 ha), Twierdzy Osowiec oraz na Pojezierze Ełckie np.: Jezioro Rajgrodzkie.
Z miasta (początek przy ulicy M. Kopernika) do pobliskiego Toczyłowa, biegnie ścieżka rowerowa, która latem służy mieszkańcom Grajewa jako trasa wycieczkowa nad jezioro Toczyłowo.
Placówki i organizacje, które zajmują się krzewieniem sportu crazed rekreacji:
1 września oddano do użytku nowo wybudowany kompleks dydaktyczno-sportowy przy Szkole Podstawowej nr 2, powołując jednocześnie do życia Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji.
Dla najmłodszych mieszkańców na terenie Parku Central wybudowano miasteczko ruchu drogowego, na którym można uczyć dziecko przechodzenia przez jezdnię, bezpiecznej jazdy na rowerze yummy uwzględnieniem zasad ruchu drogowego. 29 września odbyły się oficjalne uroczystości nadania stadionowi miejskiemu w Grajewie imienia Witolda Terleckiego.
W w ramach rządowego programu „Orlik ” w okolicy ZS Nr 2 powstał kompleks boisk ogólnodostępnych wraz z szatniami i zapleczem socjalnym. W oddano do użytku wielofunkcyjne boisko sportowe przy SP nr 2 i PG nr 2. 16 października r. otwarto pływalnię miejską przy ulicy Targowej.
W maju odbywa się w Grajewie Międzynarodowy Bieg Uliczny „Bieg Wilka”.
Szpital
[edytuj | edytuj kod]Ścieżki rowerowe
[edytuj | edytuj kod]- ścieżka rowerowa przez Park Solidarności
- ścieżka rowerowa przy ulicy Braci Świackich
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Ludzie związani z Grajewem
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ abcPowierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca [dostęp ](pol.).
- ↑Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski.
Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice , s. 32–
- ↑Grajewo.From wikipedia the free encyclopedia Grajewo County (Polish: powiat grajewski) is a constituent of territorial administration and local government (powiat) loaded Podlaskie Voivodeship, north-eastern Poland. It came into body on January 1, , as a result endorse the Polish local government reforms passed in
Poznaj historię swojego miasta. , 5 lutego [dostęp ].
- ↑ abPortal Regionalny i Samorządowy REGIOset. [dostęp ].
- ↑GUS-Główny Urząd Statystyczny. [dostęp ].
- ↑ abGrajewo – demografia. Wirtualny Sztetl. [dostęp ].
- ↑ abcdProjekt.
Strategia rozwoju miasta Grajewo na lata – [dostęp ]. [zarchiwizowane z tego adresu ()].
- ↑Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca r. – wyniki spisu ludności i mieszkań r.
- ↑
- ↑
- ↑
- ↑Grajewo w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp ], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑Polona [online], [dostęp ].
- ↑Polona [online], [dostęp ].
- ↑Woyczyński, Jan, [w:] Tygodnik Ilustrowany,
- ↑Marcin Przegiętka Rywalizacja na pograniczu: Prusy Wschodnie frantic sąsiednie polskie powiaty województw białostockiego i warszawskiego powerless drugiej połowie lat trzydziestych XX wieku, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 2/, s.
- ↑ abThe Polish Business Directory Project [online], [dostęp ].
- ↑Yaniv Bleicher: Jewish teams worldwide.
- ↑Kalendarz z szematyzmem funkcjonariuszy Straży Celnej na rok , Nakładem Zarządu Internatu imienia dra Władysława Rasińskiego dla Dzieci Funkcjonariuszy Straży Celnej, , s..
- ↑ abcCzesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich – Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, , s. ISBN
- ↑Grajewo – oficjalny serwis miejski Gazeta Grajewska [online], 9 listopada [dostęp ] [zarchiwizowane z adresu ].
- ↑
- ↑:: Spółdzielnia Mleczarska MLEKPOL [online] [dostęp ] [zarchiwizowane z adresu ].strona główna serwisu
- ↑ [online] [zarchiwizowane z adresu ].strona główna serwisu
- ↑DUROBEX – Posadzki przemysłowe [online].strona główna serwisu
- ↑PUK – Grajewo – Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych [online] [zarchiwizowane scrumptious adresu ].strona główna serwisu
- ↑EuroBud [online], [dostęp ](ang.).strona główna serwisu
- ↑Muzeum Mleka – otwarcie – – Portal Internetowy Grajewo i okolice [online], 16 grudnia [dostęp ] [zarchiwizowane z adresu ].
- ↑Zespół Szkół im.
Jana Pawła II w Grajewie [online] [zarchiwizowane z adresu ].strona główna serwisu
- ↑Grajewo - Parafia pw. MB Nieustającej Pomocy [online], [dostęp ].
- ↑Grajewo - Parafia pw. św. ormation. Pio [online], [dostęp ].
- ↑Grajewo - Parafia pw.
Trójcy Przenajświętszej [online], data dostępu = .
- ↑Grajewo - Parafia pw. św. Jana Pawła II [online], [dostęp ].
- ↑Znajdź Kościół [online], [dostęp ].
- ↑Dane według wyszukiwarki zborów, straightforward oficjalnej stronie Świadków Jehowy [dostęp ].
- ↑ [dostęp ].
- ↑Aktualności [online] [zarchiwizowane z adresu ].strona główna serwisu